Unutkanlık ve Erteleme Ne Zaman DEHB İşareti? İşte 5 Başka Neden

Neden Önemli?

Unutkanlık veya erteleme gibi günlük yaşamda sık görülen davranışlar sosyal medyada kolayca DEHB belirtisi olarak yorumlanabiliyor. Ancak DEHB tanısı yalnızca birkaç belirtiye bakılarak konulmuyor.

CDC, DEHB tanısının birden fazla aşamadan oluştuğunu ve uyku bozuklukları, kaygı, depresyon ve bazı öğrenme güçlüklerinin benzer belirtilere neden olabileceğini belirtiyor. NHS de yetişkinlerde belirtilerin çocukluk dönemine uzanan öyküsünün ve yaşamın farklı alanlarındaki etkisinin değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Unutkanlık Her Zaman DEHB Demek Değil

Herkes zaman zaman anahtarını nereye koyduğunu unutabilir, bir randevuyu kaçırabilir veya yapması gereken bir işi sonraki güne bırakabilir. Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, bu davranışların süreklilik kazanıp kazanmadığı ve günlük yaşamı ne ölçüde aksattığıdır.

DEHB'de unutkanlık; görevleri tamamlamada zorlanma, eşyaları sık kaybetme, verilen talimatları takip etmekte güçlük çekme veya zamanı ve işleri organize edememe gibi başka belirtilerle birlikte görülebilir.

DEHB'de Görülebilen 9 Belirti

DEHB belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Özellikle yetişkinlerde dikkat eksikliği ve dürtüsellik, çocuklukta görülen hiperaktiviteden farklı biçimlerde ortaya çıkabilir.

• Zamanı yönetmekte zorlanma: İşlerin ne kadar süreceğini yanlış hesaplamak veya sık sık geç kalmak.
• Düzensizlik: Eşyaları kaybetmek, görevleri veya son teslim tarihlerini unutmak.
• Yoğun odaklanma: İlgi çekici bir işe uzun süre tamamen dalabilmek.
• Erteleme: Göreve başlamakta veya işi tamamlamakta sürekli zorlanmak.
• Duyguları düzenlemekte zorlanma: Yoğun öfke, hayal kırıklığı veya aşırı duygusal tepkiler yaşayabilmek.
• Fazla sorumluluk üstlenme: Zaten yoğunken yeni işlere veya planlara kolayca "evet" demek.
• Sabırsızlık: Söz kesmek, sıra beklemekte zorlanmak veya aceleci davranmak.
• Huzursuzluk: Sürekli hareket etme ihtiyacı veya içsel huzursuzluk.
• Dikkatin kolay dağılması: Çevresel sesler veya kişinin kendi düşünceleri nedeniyle odağı kaybetmek.

50 Yaşından Sonra DEHB ve Otizm Neden Daha Fazla Fark Ediliyor? Bilimsel Veriler Ne Söylüyor?

Erteleme Ne Zaman Dikkat Çekici Hale Gelir?

Bir işi sevmemek veya yoğun bir günün ardından görevi sonraya bırakmak oldukça normal olabilir. Ancak erteleme davranışı sürekli hale geliyor, kişi yapmak istediği halde işe başlayamıyor ve bu durum iş, eğitim, ilişkiler veya günlük sorumlulukları düzenli biçimde aksatıyorsa profesyonel değerlendirme gerekebilir.

Türkiye Sağlık Bakanlığı kaynaklarında da ergenlik ve erişkinlik döneminde DEHB ile ilişkili güçlükler arasında işleri organize etme, dış uyaranlarla dikkatin dağılması, erteleme, işe başlama veya tamamlamada güçlük ve zamanı kullanamama gibi sorunlar sayılıyor.

Konsantrasyon Sorunu DEHB Dışında Neden Olabilir?

DEHB'li kişiler de dikkatlerini uzun süre sürdürebilir. Özellikle ilgi duydukları konularda yoğunlaşabilirken daha az uyarıcı görevlerde zorlanabilirler. Ancak dikkat problemi yeni başladıysa veya belirli bir dönemle sınırlıysa başka nedenlerin araştırılması önemlidir.

DEHB Değilse 5 Başka Neden Olabilir?

1. Depresyon ve Kaygı

Depresyon ve kaygı; motivasyon, dikkat, enerji ve hafıza üzerinde etkili olabilir. Bu nedenle bazı belirtiler DEHB ile karıştırılabilir. Belirtilerin ne zaman başladığı ve ruh halindeki değişikliklerle ilişkisi değerlendirmede önemlidir.

2. Yetersiz veya Kalitesiz Uyku

Uyku eksikliği veya uyku bozuklukları gündüz dikkatinin azalmasına, unutkanlığa ve zihinsel performansta düşüşe neden olabilir. CDC de uyku sorunlarının DEHB'ye benzeyen belirtiler oluşturabileceğini belirtiyor.

3. Disleksi ve Öğrenme Güçlükleri

Okuma, yazma veya bilgiyi işleme güçlükleri bazı kişilerde dikkat dağınıklığı veya görevlerden kaçınma gibi davranışlara yol açabilir. Bu nedenle yalnızca davranışa bakmak yerine altında yatan nedeni değerlendirmek gerekir.

4. Travma ve Yoğun Stres

Yoğun stres veya travmatik yaşantılar dikkat, hafıza ve duygusal düzenleme üzerinde etkili olabilir. Belirtilerin ne zaman ortaya çıktığının bilinmesi ayırıcı değerlendirme açısından önem taşır.

5. Bazı Fiziksel Sağlık Sorunları

Bazı fiziksel hastalıklar da yorgunluk, unutkanlık veya konsantrasyon güçlüğü yaratabilir. Örneğin hipotiroidide yorgunluk ve düşünme-konsantrasyon güçlüğü görülebilir. Bu nedenle yeni başlayan veya belirginleşen belirtilerin yalnızca DEHB olarak yorumlanmaması gerekir.

Çocuklarının teşhisiyle kendi durumlarını fark ettiler: Yetişkin annelerde DEHB farkındalığı artıyor

Rakamlar ve Temel Ölçütler

• Değerlendirilen nokta: Çocukluk başlangıcı · Neden önemli?: DEHB belirtilerinin çocukluk dönemine uzanan bir geçmişi bulunması beklenir.
• Değerlendirilen nokta: Süreklilik · Neden önemli?: Tek seferlik unutkanlık veya erteleme tanı için yeterli değildir.
• Değerlendirilen nokta: Birden fazla alan · Neden önemli?: Belirtilerin iş, okul, aile veya sosyal yaşam gibi farklı alanlardaki etkisi değerlendirilir.
• Değerlendirilen nokta: İşlev kaybı · Neden önemli?: Belirtilerin kişinin günlük yaşamını anlamlı biçimde etkilemesi önemlidir.

Uzman ve Resmi Kaynaklar Ne Diyor?

CDC'ye göre DEHB tanısı için tek bir test bulunmuyor. Değerlendirme sırasında belirtilerin geçmişi, davranışların farklı ortamlardaki görünümü ve DEHB'ye benzeyebilecek diğer durumlar dikkate alınıyor.

NHS de yetişkinlerde DEHB değerlendirmesinde belirtilerin çocukluk döneminde başlayıp başlamadığının, iş ve eğitim hayatı ile aile ve sosyal ilişkiler üzerindeki etkisinin incelendiğini belirtiyor.

Türkiye Sağlık Bakanlığı'nın yayımladığı çocuk ve ergen rehberinde de DEHB belirtilerinin en az iki ortamda görülmesi, işlevsellikte bozulma oluşturması ve belirtilerin en azından bir bölümünün 12 yaşından önce başlamasının değerlendirmede önemli olduğu belirtiliyor.

Türkiye Açısından Anlamı

Türkiye'de DEHB, çocuk ve ergen ruh sağlığı ile psikiyatri hizmetlerinde değerlendirilen bir durumdur. Sağlık Bakanlığına bağlı kurumların bilgilendirmelerinde DEHB için psikiyatrik değerlendirme, klinik görüşme ve gerekli durumlarda ek değerlendirmelerden söz edilmektedir.

Bu nedenle kişi internetteki belirti listelerini kendi kendine tanı koymak için kullanmak yerine, belirtilerin ne zamandır bulunduğunu ve günlük yaşamı nasıl etkilediğini bir sağlık profesyoneliyle paylaşmalıdır.

CafeMedyam Analizi

DEHB konusunda farkındalığın artması, daha önce açıklanamayan dikkat ve organizasyon sorunları yaşayan kişilerin profesyonel yardım aramasını kolaylaştırabilir. Ancak aynı farkındalık, günlük hayatta herkesin yaşayabileceği unutkanlık, dalgınlık veya erteleme davranışlarının otomatik olarak bir hastalık şeklinde yorumlanması riskini de beraberinde getiriyor.

Buradaki temel ayrım süreklilik, başlangıç yaşı, farklı ortamlardaki etkilenme ve işlev kaybıdır. Özellikle yetişkinlerde yeni başlayan dikkat sorunlarında yalnızca DEHB'ye odaklanmak yerine uyku, ruhsal durum, öğrenme güçlükleri ve fiziksel sağlık gibi diğer olasılıkların da değerlendirilmesi daha doğru bir yaklaşım olacaktır.

Bundan Sonra Ne Olacak?

DEHB şüphesi bulunan kişiler için ilk adım, belirtileri internet listeleriyle kendi kendine doğrulamak değil, profesyonel değerlendirme almaktır. Değerlendirme sırasında çocukluk öyküsü, günlük yaşam, eğitim veya iş hayatı, aile ve sosyal ilişkiler ile eşlik eden diğer sorunlar birlikte ele alınabilir.

Türkiye'de çocuk ve ergenlerde değerlendirme çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanlarınca yapılabilir. Yetişkinlerde ise psikiyatri değerlendirmesi gündeme gelebilir.

Sık Sorulan Sorular

Sadece unutkanlık DEHB belirtisi midir?

Hayır. Unutkanlık tek başına DEHB tanısı koydurmaz. Uyku sorunları, stres, depresyon, kaygı ve bazı fiziksel sağlık sorunları da benzer şikâyetlere yol açabilir.

Erteleme davranışı DEHB anlamına gelir mi?

Hayır. Erteleme birçok insanın zaman zaman yaşadığı bir davranıştır. DEHB açısından önemli olan bunun sürekli bir örüntü oluşturması ve günlük yaşamı anlamlı biçimde etkilemesidir.

Yetişkinlerde DEHB sonradan ortaya çıkar mı?

DEHB nörogelişimsel bir durumdur ve belirtiler çocukluk dönemine uzanır. Ancak bazı kişiler çocuklukta tanı almamış olabilir ve belirtiler yetişkinlikte, yaşam sorumlulukları arttığında daha görünür hale gelebilir.

DEHB tanısı için kan testi var mı?

DEHB tanısı tek bir kan testiyle konulmaz. Tanı, klinik değerlendirme ve kişinin belirtilerinin geçmişi ile günlük yaşam üzerindeki etkisinin incelenmesine dayanır.

Ne zaman doktora başvurmalıyım?

Unutkanlık, dikkat dağınıklığı, dürtüsellik veya erteleme davranışı işinizi, eğitiminizi, ilişkilerinizi veya günlük sorumluluklarınızı düzenli biçimde etkiliyorsa profesyonel değerlendirme almak uygun olacaktır.

Kaynaklar

• The Sun – 29 Ekim 2026 tarihli DEHB, unutkanlık ve erteleme konulu sağlık haberi.
• NHS – ADHD in adults.
• CDC – Diagnosing ADHD.
• CDC – Symptoms of ADHD.
• NICE – Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management.
• T.C. Sağlık Bakanlığı – Çocuk ve Ergen Rehberi.

Haber Künyesi

Haber kategorisi: Sağlık

Hazırlayan: CafeMedyam

Kaynak: The Sun, NHS, CDC, NICE ve T.C. Sağlık Bakanlığı kaynakları

Yayın tarihi: 29 Ekim 2026

İçerik türü: Sağlık / Bilgilendirici Haber