İçeriğe geç
Cafemedyam anasayfa
Reklam

EYT'yi Kaçıranlar Dikkat! Kısmi Emeklilikle Emekli Olmak Mümkün mü? 4A, 4B ve 4C Şartları

EYT'yi Kaçıranlar Dikkat! EYT kapsamına giremeyenler emekli olabilir mi? 4A, 4B ve 4C için kısmi emeklilik, 4.500 ve 5.400 prim günü, yaş şartları ve SGK mevzuatındaki haklar.

EYT'yi Kaçıranlar Dikkat! Kısmi Emeklilikle Emekli Olmak Mümkün mü? 4A, 4B ve 4C Şartları

CAFEMEDYAM SOSYAL GÜVENLİK REHBERİ – 2. BÖLÜM

EYT kapsamına giremeyenler için emeklilik seçenekleri neler? 4A, 4B ve 4C sigortalılarının kısmi emeklilik şartları, prim günleri ve yaş sınırları.

EYT'yi kaçıranlar emekli olamayacak mı?

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanamayan milyonlarca çalışan, emeklilik için hangi haklara sahip olduğunu araştırıyor. Özellikle 8 Eylül 1999 tarihinden sonra ilk defa sigortalı olanlar, emeklilik için uzun yıllar daha çalışmak zorunda olup olmadıklarını merak ediyor. Ancak EYT kapsamı dışında kalmak, emeklilik hakkının tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Sosyal güvenlik mevzuatında, normal emeklilik şartlarını tamamlayamayan sigortalılar için farklı koşullarla kısmi yaşlılık aylığı bağlanmasına imkân tanıyan düzenlemeler bulunuyor. 4A kapsamında çalışan bazı vatandaşlar 4.500 prim günüyle, 2008 sonrasında sigortalı olanlar ise kademeli olarak 5.400 prim günü üzerinden emeklilik hakkı elde edebiliyor. Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki vatandaşların şartları ise farklılık gösteriyor. Ancak önemli bir ayrıntı var: Daha az prim günüyle emeklilik, genellikle daha yüksek yaş şartı ve bazı durumlarda farklı sigortalılık süresi koşullarıyla mümkün oluyor.

ÖNEMLİ BİLGİ

4.500 veya 5.400 günle emeklilik herkes için geçerli değildir. İlk sigorta başlangıcı, 4A-4B-4C statüsü, yaş ve sigortalılık süresi birlikte değerlendirilmelidir.

CAFEMEDYAM SOSYAL GÜVENLİK REHBERİ – 1. BÖLÜM

Kaç Gün Primle Emekli Olabilirim? 4A, 4B ve 4C İçin Emeklilik Şartları ve Bilmeniz Gereken Haklar

İÇİNDEKİLER

  1. EYT kimleri kapsıyor?

  2. 4.500 günle emeklilik şartları

  3. 5.400 günle emeklilik şartları

  4. Bağ-Kur'lular için kısmi emeklilik

  5. 4C kapsamında çalışanların durumu

  6. 3.600 günle emeklilik mümkün mü?

  7. Eksik primler nasıl tamamlanabilir?

  8. SGK emeklilik hakkını reddederse ne yapılabilir?

  9. Vatandaş hangi işlemleri yapmalı?

  10. Sık sorulan sorular

1. EYT kimleri kapsıyor?

EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanların emeklilik şartlarına ilişkin yaş engelini kaldıran bir düzenlemedir. 7438 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik, 3 Mart 2023 tarihinde yürürlüğe girdi. Düzenleme kapsamında, ilgili geçiş hükümlerine göre emeklilik için gerekli prim günü ve sigortalılık süresi koşullarını tamamlayan kişilerden yaş şartı aranmıyor. Ancak 9 Eylül 1999 ve sonrasında ilk defa sigortalı olanlar bu düzenlemenin kapsamında bulunmuyor. Bu nedenle 1999 sonrasında sigortalı olan vatandaşlar için normal emeklilik ve kısmi emeklilik hükümleri önem taşıyor. Burada vatandaşların dikkat etmesi gereken bir başka konu da ilk sigorta başlangıcının doğru belirlenmesi. Staj ve çıraklık sigortası gibi bazı sigortalılık kayıtları, emeklilikte uzun vadeli sigorta başlangıcıyla aynı sonucu doğurmayabilir.

2. 4.500 prim günüyle emekli olmak mümkün mü?

Evet. Ancak bu hak, belirli tarihler arasında ilk defa sigortalı olan 4A çalışanları için geçerli. 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk defa hizmet akdiyle çalışmaya başlayan vatandaşlar, iki farklı emeklilik seçeneğinden yararlanabiliyor. Birinci seçenek:

  • Kadınlarda 58 yaş.

  • Erkeklerde 60 yaş.

  • En az 7.000 prim günü.

İkinci seçenek:

  • Kadınlarda 58 yaş.

  • Erkeklerde 60 yaş.

  • En az 25 yıllık sigortalılık süresi.

  • En az 4.500 prim günü.

İkinci seçenek, daha az prim günüyle emeklilik imkânı sağlıyor. Ancak 25 yıllık sigortalılık süresi ve yaş koşulunun da tamamlanması gerekiyor. Örnek: 2002 yılında ilk defa SSK kapsamında çalışmaya başlayan bir erkek çalışanı düşünelim. Bu kişinin 4.500 prim günü bulunuyorsa ve 25 yıllık sigortalılık süresini tamamlamışsa, 60 yaş koşulunu da yerine getirdiğinde kısmi emeklilik başvurusunda bulunabilir. Burada yalnızca 4.500 günün tamamlanması emekli aylığı bağlanması için yeterli değildir.

3. 5.400 prim günüyle emeklilik şartları nelerdir?

1 Mayıs 2008 ve sonrasında ilk defa sigortalı olanlar için 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uygulanıyor. Bu dönemde sigortalı olanlar açısından normal emeklilik ile kısmi emeklilik arasında önemli fark bulunuyor. Normal emeklilikte genel olarak:

  • 4A çalışanlarında 7.200 prim günü.

  • 4B çalışanlarında 9.000 prim günü.

aranıyor. Ancak daha az prim günüyle emeklilik imkânı da bulunuyor. 4A çalışanlarında kısmi emeklilik: 5.400 gün şartı esas alınıyor. Ancak ilk sigortalılık yılına göre prim günü şartı 4.600 günden başlayarak kademeli biçimde yükseliyor.

İlk sigortalılık dönemi

Gerekli prim

1 Mayıs-31 Aralık 2008

4.600 gün

2009

4.700 gün

2010

4.800 gün

2011

4.900 gün

2012

5.000 gün

2013

5.100 gün

2014

5.200 gün

2015

5.300 gün

2016 ve sonrası

5.400 gün

Yaş koşulu: 5.400 prim günü üzerinden kısmi emeklilikte, prim gününün tamamlandığı tarihe göre yaş koşulu belirleniyor. 2035 yılı sonuna kadar 5.400 gün koşulunu tamamlayanlar için:

  • Kadınlarda 61 yaş.

  • Erkeklerde 63 yaş.

aranıyor. Daha sonraki dönemlerde yaş sınırı kademeli olarak yükseliyor. Önemli: 2008 yılında sigortalı olan bir kişi ile 2016 yılında sigortalı olan kişinin prim koşulları aynı değildir. Ayrıca 5.400 günün tamamlanması tek başına yeterli olmaz; ilgili yaş koşulunun da sağlanması gerekir.

4. Bağ-Kur'lular için kısmi emeklilik şartları

Esnaf, sanatkâr, şirket ortağı ve kendi hesabına çalışan vatandaşlar 4B kapsamında sigortalı sayılıyor. Bağ-Kur'da kısmi emeklilik koşulları, SSK'dan farklıdır. 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk defa sigortalı olanlar: Genel olarak iki seçenek bulunuyor:

  • Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 25 tam yıl, yani 9.000 gün prim.

  • Kadınlarda 60, erkeklerde 62 yaş ve en az 15 tam yıl, yani 5.400 gün prim.

İkinci seçenek, daha az primle emeklilik olanağı sağlıyor. Ancak yaş şartı daha yüksek. 1 Mayıs 2008 ve sonrasında sigortalı olanlar: Bu dönemde ilk defa 4B kapsamında sigortalı olanlar için genel koşullar:

  • Normal emeklilik: 9.000 gün.

  • Kısmi emeklilik: 5.400 gün.

Kısmi emeklilikte 2035 yılı sonuna kadar prim şartını tamamlayanlar için genel yaş koşulu kadınlarda 61, erkeklerde 63 olarak uygulanıyor. Ayrıca 4B sigortalılarının emekli aylığı bağlanabilmesi için başvuru tarihi itibarıyla kendi sigortalılıklarından kaynaklanan prim ve prime ilişkin borçlarının bulunmaması gerekiyor.

5. Emekli Sandığı kapsamında çalışanlar kısmi emekli olabilir mi?

Kamu görevlileri açısından emeklilik şartları, ilk sigortalılık tarihine ve tabi olunan mevzuata göre belirleniyor. 4C kapsamında çalışanların emeklilik işlemleri 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu veya 5510 sayılı Kanunun ilgili hükümleri çerçevesinde değerlendiriliyor. Özellikle 2008 öncesinde kamu görevlisi olanlar ile 2008 sonrasında ilk defa kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların durumları birbirinden farklı olabiliyor. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki 4C sigortalılarında genel olarak 9.000 gün prim şartı bulunuyor. Kanunun 28. maddesindeki kısmi emeklilik hükümleri de ilgili koşulların sağlanması halinde uygulanabiliyor. Bu nedenle kamu görevlilerinin yalnızca prim gününe bakarak emeklilik hesabı yapması doğru değil. İlk iştirakçilik tarihi, hizmet süresi, yaş ve geçiş hükümleri birlikte incelenmeli.

6. 3.600 günle emeklilik mümkün mü?

3.600 günle emeklilik, vatandaşların en çok araştırdığı konular arasında yer alıyor. Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: 3.600 günle kısmi emeklilik, genel olarak 8 Eylül 1999 tarihinden önce ilk defa sigortalı olan 4A çalışanları için gündeme geliyor. Bu hak, 1999 sonrasında ilk defa sigortalı olan herkese uygulanabilecek genel bir emeklilik seçeneği değildir. 3.600 gün üzerinden emeklilikte genel olarak:

  • En az 15 yıllık sigortalılık süresi.

  • En az 3.600 prim günü.

  • İlk sigorta başlangıcına ve koşulların tamamlandığı tarihe göre belirlenen yaş şartı.

aranıyor. Yaş şartı neden değişiyor? 8 Eylül 1999 tarihinde gerekli koşulları tamamlamamış olan sigortalılar için kademeli yaş geçişi uygulanıyor. Örneğin 3.600 gün ve 15 yıllık sigortalılık süresi koşullarını tamamlama tarihi, emeklilik yaşının belirlenmesinde önem taşıyor. Dolayısıyla 3.600 günle emeklilik hakkı, ilk sigorta başlangıcı ve ilgili geçiş hükümleri incelenmeden kesin olarak değerlendirilemez.

7. Eksik prim günleri nasıl tamamlanabilir?

Kısmi emeklilik için gerekli prim gününü tamamlayamayan vatandaşların değerlendirebileceği bazı yasal seçenekler bulunuyor. Doğum borçlanması: Kanunda belirtilen şartları sağlayan kadın sigortalılar, doğum sonrasında çalışmadıkları belirli süreler için borçlanma yapabilir. Askerlik borçlanması: Erkek sigortalılar, askerlikte geçen süreleri mevzuattaki şartlara göre borçlanabilir. Askerlik sigorta başlangıcından önce yapılmışsa borçlanma başlangıç tarihini geriye çekebilir. Yurt dışı borçlanması: Yurt dışında çalışan veya belirli sürelerde bulunan vatandaşlar, kanundaki koşulları sağlayarak borçlanma yoluyla prim günlerini artırabilir. İsteğe bağlı sigorta: Gerekli şartları taşıyan kişiler isteğe bağlı sigorta yaptırarak emeklilik için prim ödeyebilir. Ancak önemli bir ayrıntı var: İsteğe bağlı sigorta süreleri genel olarak 4B kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle mevcut sigortalılık statüsüne göre emeklilik hesabını değiştirebilir. Borçlanma veya isteğe bağlı sigorta işlemi yapmadan önce SGK'dan durumunuza uygun hesaplama alınması önemlidir.

8. SGK emeklilik hakkını reddederse ne yapılabilir?

Vatandaşın gerekli şartları taşıdığı halde emeklilik başvurusunun reddedildiğini düşünmesi durumunda hukuki başvuru yolları bulunuyor. Öncelikle SGK'nın ret gerekçesi öğrenilmeli. Özellikle şu hususlar kontrol edilmeli:

  • İlk sigorta başlangıç tarihi doğru mu?

  • Prim günleri eksiksiz hesaplanmış mı?

  • Farklı sigortalılık statülerindeki hizmetler doğru değerlendirilmiş mi?

  • Borçlanma süreleri hesaba katılmış mı?

  • Yanlış yaş veya sigortalılık süresi koşulu uygulanmış mı?

Kurum işleminin hatalı olduğu düşünülüyorsa yazılı başvuru ile düzeltilmesi talep edilebilir. Uyuşmazlığın niteliğine göre görevli ve yetkili mahkemede dava açılması da gündeme gelebilir. 5510 sayılı Kanunun 101. maddesi, bu Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkemeye ilişkin temel düzenlemeyi içeriyor. Ancak kamu görevlilerinin 5434 sayılı Kanun kapsamındaki bazı idari işlemleri farklı yargı yoluna tabi olabilir. Bu nedenle dava açılmadan önce uyuşmazlığın hukuki niteliğinin belirlenmesi gerekir.

9. Vatandaş emeklilik hakkını öğrenmek için hangi işlemleri yapmalı?

Emeklilik koşullarını öğrenmek isteyen vatandaşların öncelikle şu bilgileri kontrol etmesi gerekiyor: 1. İlk uzun vadeli sigorta başlangıç tarihi. 2. Toplam prim gün sayısı. 3. Hangi sigortalılık statüsünde çalışıldığı. 4. Kadın veya erkek olmasına göre uygulanacak yaş koşulu. 5. Farklı kurumlarda geçen hizmetlerin durumu. 6. Askerlik, doğum veya yurt dışı borçlanması bulunup bulunmadığı. SGK'nın resmî uygulamaları üzerinden sigortalılık kayıtları ve emeklilik koşulları kontrol edilebilir.

SGK RESMÎ BAŞVURU VE BİLGİLENDİRME KANALLARI

e-Devlet SGK Tescil ve Hizmet Dökümü

SGK 4A Ne Zaman Emekli Olabilirim?

SGK Vatandaş Uygulamaları

Emeklilik hesabınızı yaparken resmî SGK kayıtlarını esas alın. İnternetteki genel emeklilik hesaplama araçlarını kesin karar olarak değerlendirmeyin.

10. CafeMedyam analizi: EYT dışında kalanlar için hangi haklar önemli?

EYT düzenlemesi sonrasında emeklilik beklentisi bulunan ancak ilk sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999 sonrasına denk gelen milyonlarca vatandaş için kısmi emeklilik seçenekleri önemini koruyor. Özellikle 4A kapsamında 4.500 günle emeklilik, 2008 sonrasında 5.400 gün üzerinden kısmi emeklilik ve Bağ-Kur kapsamında 15 tam yıl üzerinden yaşlılık aylığı seçenekleri vatandaşların bilmesi gereken düzenlemeler arasında bulunuyor. Ancak daha az primle emeklilik seçeneğinin bulunması, herkesin daha erken yaşta emekli olabileceği anlamına gelmiyor. Kısmi emeklilikte yaş koşulları çoğu zaman normal emekliliğe göre daha yüksek olabiliyor. Ayrıca sigortalılık süresi ve çalışma statüsü gibi ayrıntılar sonucu değiştirebiliyor. Bu nedenle vatandaşların emeklilik planı yaparken yalnızca prim gününü değil, bütün yasal koşulları birlikte değerlendirmesi gerekiyor.

11. Bundan sonra ne olacak?

CafeMedyam Sosyal Güvenlik Rehberi'nin üçüncü bölümünde şu soruya yanıt arayacağız: 3.600, 4.500 ve 5.400 günle emeklilik: Kimler hangi şartlarla emekli olabilir? Bu bölümde farklı sigorta başlangıç tarihlerini örneklerle karşılaştıracak, kadın ve erkek çalışanların emeklilik koşullarını ayrı ayrı inceleyeceğiz.

12. Sık sorulan sorular

EYT kapsamına giremeyenler emekli olabilir mi?

Evet. EYT dışında kalanlar, ilk sigorta başlangıç tarihleri ve sigortalılık statülerine göre normal veya kısmi emeklilik şartlarını yerine getirerek emekli olabilir.

1999 sonrasında işe girenler 3.600 günle emekli olabilir mi?

Genel 3.600 gün üzerinden kısmi emeklilik düzenlemesi 8 Eylül 1999 öncesi sigorta başlangıcı olan 4A çalışanları için geçerlidir. Sonraki başlangıçlar için farklı koşullar uygulanır.

4.500 günle emeklilik için kaç yaşında olmak gerekiyor?

8 Eylül 1999-30 Nisan 2008 arasında ilk defa 4A kapsamında sigortalı olanlarda kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş ve 25 yıllık sigortalılık süresi koşulu aranır.

5.400 günle emekli olmak mümkün mü?

Evet. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılar için kısmi emeklilik imkânı bulunuyor. Ancak prim günü ve yaş koşulları sigortalılık statüsüne ve başlangıç tarihine göre değişiyor.

Bağ-Kur'lular 5.400 günle emekli olabilir mi?

Evet. İlgili mevzuat ve yaş koşullarının sağlanması halinde 5.400 gün üzerinden kısmi yaşlılık aylığı bağlanabilir.

4.500 gün primim var, hemen emekli olabilir miyim?

Hayır. Prim gününün yanında yaş ve sigortalılık süresi gibi diğer şartların da tamamlanması gerekir.

İsteğe bağlı sigorta ile eksik prim tamamlanabilir mi?

Gerekli koşulları sağlayan kişiler isteğe bağlı sigorta yaptırabilir. Ancak bu süreler genel olarak 4B kapsamında sayıldığı için emeklilik statüsünü etkileyebilir.

SGK emeklilik başvurumu reddederse dava açabilir miyim?

Hatalı işlem bulunduğu düşünülüyorsa uyuşmazlığın niteliğine göre idari başvuru ve yargı yolları değerlendirilebilir. Görevli mahkeme ve başvuru süreleri somut olaya göre belirlenmelidir.

CAFEMEDYAM HUKUKİ BİLGİLENDİRME

Bu haber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Emeklilik şartları kişinin ilk sigorta başlangıcına, sigortalılık statüsüne, prim günlerine ve tabi olduğu özel mevzuata göre değişebilir. Kısmi emeklilik koşulları her vatandaş için aynı değildir. Somut olaylarda SGK'dan yazılı bilgi alınması ve gerektiğinde sosyal güvenlik hukuku alanında çalışan bir avukata danışılması önerilir. Bu içerik kişiye özel hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.

Yararlanılan mevzuat ve resmî kaynaklar

  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, özellikle 28. madde.

  • 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ve emeklilik koşullarına ilişkin değişiklikler.

  • 7438 sayılı Kanun – EYT düzenlemesi.

  • SGK 4A Hizmet Akdi ile Çalışanlar emeklilik bilgilendirmesi.

  • SGK 4B Kendi Adına ve Hesabına Bağımsız Çalışanlar emeklilik bilgilendirmesi.

  • SGK'nın 4C kapsamındaki sigortalılara ilişkin emeklilik açıklamaları.

Bu haberi paylaş

Günün Manşeti

Reklam

Benzer Haberler